In teams hoor je het vaak: “We moeten elkaar meer feedback geven.” Er worden trainingen voor gevolgd en schema’s bij gemaakt. Maar eerlijk is eerlijk: in de praktijk werkt het zelden zoals we hopen. Sterker nog: in veel teams vergroot feedback alleen maar de spanning en vermindert het de psychologische veiligheid.
De relatie als basis voor veiligheid
Waarom gaat het mis? Omdat feedback pas veilig voelt als er een prettige onderlinge verbinding is. Als je je prettig voelt bij een collega, kun je zonder ingewikkelde stappen gewoon zeggen wat je lastig vindt. Maar zodra de verbinding fragiel is, gaan de luiken dicht: knoop in de maag, keel op slot. Dan helpt geen enkele feedbacktechniek. Zo simpel, en zo menselijk, is het.
Onderzoek van Marcus Buckingham (@marcusbuckingham) laat zien wat ik in teamcoaching al jaren merk: feedback activeert het oeroude bedreigingssysteem in ons brein. Niet omdat mensen “niet tegen kritiek kunnen”, maar omdat feedback automatisch (en vaak onbewust) voelt als risico: doe ik het wel goed, bén ik goed genoeg, behoor ik wel terecht tot dit team of ben ik mijn plek niet zeker?
Daarom werkt feedback niet goed wanneer:
- De relatie niet stevig genoeg is.
- Het team vol spanningen zit.
- Er weinig vertrouwen of verbinding is.
- Mensen zich niet gezien of gehoord voelen.
- Er een wij-zij-dynamiek speelt (de welbekende ‘kampen’ binnen een team).
Waarom feedforward wél werkt voor groei
Wat is het alternatief? Feedforward. Feedforward is geen beoordeling van het verleden (“wat ging er mis, wat deed je niet goed?”), maar een uitnodiging naar de toekomst (“wat helpt je vooruit?”). Hierdoor is er geen sprake van mogelijke afwijzing of verstoting uit het team, maar juist een mogelijkheid om een nóg beter onderdeel van de groep te worden.
Hierdoor voelt de ontvanger zich veiliger; je hoeft je namelijk niet te verdedigen. Je mag vooruitkijken en dat geeft ruimte. Buckingham noemt dat “loving attention”: zien wat er wél lukt en dat versterken — omdat alleen dat groeit waar aandacht naartoe gaat.
Deze loving attention is de crux: de ervaren verbinding in het team is de voorwaarde voor veiligheid, en veiligheid is de voorwaarde voor groei. Veiligheid ontstaat wanneer mensen zich gezien voelen, hun intenties erkend worden, verschillen oké zijn, fouten niet fataal zijn en het team hen niet laat vallen als het spannend wordt.
6 manieren om de verbinding in je team te versterken
Teamproblemen worden dus niet opgelost met strakke feedbackregels, je lost het op door de relaties te verstevigen. Hier zijn een paar simpele en effectieve manieren:
- Deel drijfveren: Laat teamleden niet alleen delen wát ze doen, maar waaróm ze het doen. Dát is waar begrip ontstaat: ga na welke waarden mensen nastreven.
- Rituelen van check-in en check-out: Eén getal van 0 tot 100: hoe kom je binnen? Eén woord: hoe ga je naar huis? Kleine moeite, groot effect op de teamdynamiek.
- Meer bewegen, minder praten: Organiseer activiteiten die beweging stimuleren. Verplaats je bila’s naar buiten of stem door middel van grondankers tijdens vergaderingen: het lijf praat eerlijker dan het hoofd!
- Normaliseer verschillen: Niet iedereen werkt hetzelfde, dat hoeft ook niet. Noem het hardop: “We zijn er trots op anders te zijn.”
- Zorg dat alle stemmen tellen: Geen monologen in het team. Zorg dat iedereen aan bod komt tijdens vergaderingen: werk in kleine rondes waarin iedereen kort deelt. Maak dit een gedeelde verantwoordelijkheid!
- Humor en luchtigheid: Teams die samen kunnen lachen, kunnen spanning ook beter dragen.
Hoe geef je feedforward in de praktijk?
Niet te strak, wel concreet. De kern van feedforward is:
- Noem iets dat je ziet dat werkt: “Ik zie je heel zorgvuldig werken…”
- Geef richting voor groei: “…check gerust even bij een collega hardop je stappen…”
- Doe een concreet en uitvoerbaar voorstel: “…we werken aankomende week vier diensten samen, wil je dit één keer per dienst op mij uitproberen? Ik denk graag mee!”
Geen oordeel. Geen aanval. Wel richting.
Teams (en mensen :-)) groeien niet door harder te duwen, maar door beter te verbinden. Veiligheid komt vóór gedrag. Feedforward creëert een manier van communiceren die mensen niet in de verdediging zet, maar in beweging brengt. Wanneer teams dat omarmen, zie je precies wat Buckingham bedoelde: teams gaan floreren wanneer je aandacht geeft aan wat werkt en dat samen versterkt.
